Molen te Erica in oude glorie hersteld.

Geplaatst op 26-11-18 door Gerhard Vedder

Het geciteerde artikel in nummer 52 van het tijdschrift “de Molenaar” van 31 december 1975 droeg deze kop bij een foto van de in zeer vervallen staat verkerende stellingmolen te Erica.

Een foto die natuurlijk ook voorbij kwam tijdens de zeer boeiende “dia-vertoning” (een zeldzaamheid in deze tijd van flitsende powerpoint presentaties) en onderhoudende uitleg van Jannes Tigelaar tijdens de jaarlijkse HKE Herfstlezing op 20 november jl. in ’t Schienvat.

Het artikel ging verder. “Vrijwillig-molenaar Jannes Tigelaar uit die plaats stuurde ons die foto alsmede een krantenbericht van 8 oktober 1975 waarin sprake was van de restauratieplannen. Sindsdien zijn drie jaren verstreken, maar er is die periode wel het nodige gebeurd, want de molen is gerestaureerd en is op zaterdag 30 september jl. (1978) op feestelijke wijze weer in gebruik gesteld. Helaas waren we daarvan onkundig, maar de technische adviseur van de Vereniging “De Hollandsche Molen” de heer A. J. de Koning, speelde ons bijzonderheden toe over deze her-ingebruikstelling en daarvoor zijn wij hem zeer erkentelijk. Er was van dit molenfeest veel werk gemaakt en de organisatoren hadden mevrouw Schildhuis, Commissaris van de Koningin in de provincie Drenthe, bereid gevonden de vang te lichten. Tevens onthulde zij de naam “De Heidebloem” van de molen.

Maar daar was wel het een en ander aan vooraf gegaan. Jannes maakte niet alleen de nodige foto’s van de totaal vervallen molen maar zette zich ook in voor het behoud van de molen. Gelukkig voor ons allemaal; met succes.

Jannes stapte namelijk op de eigenaar – Johannes Veldkamp – van de vervallen molen af. Aanvankelijk echter met onverwachte uitkomst. De lieden die er verstand van hebben dan wel “over gaan” adviseerden de totaal vervallen molen met beleid af te breken en elders weer op te bouwen. Met name door de inspanningen van Johannes Veldkamp, die samen met Jannes de molen voor Erica wilde behouden. Nadat men het er over eens was dat de Fa. Veldkamp zelf voor 10% van de kosten van de zeer kostbare restauratie moest opdraaien werd besloten tot restauratie over te gaan. Zo werd in de zomer van 1977 begonnen met de omvangrijke restauratie. Al snel werd duidelijk dat Jannes, toen ook al vrijwel dagelijks, gewapend met zijn fototoestel,  bij de molen te vinden was en niet alleen de molen in zijn gehavende toestand uitgebreid documenteerde maar ook honderden dia’s maakte van het gehele restauratieproces. Een proces dat iets meer dan een jaar duurde en dus bekroond werd met de officiële her-ingebruikname op 30 september 1978. Vanaf die datum was het natuurlijk ook vanzelfsprekend dat dhr. Johannes Veldkamp, als eigenaar van de molen, Jannes aanstelde als de molenaar van molen Heidebloem.

Daarvoor had Jannes al op 11 juni 1976 zijn molenaarsexamen gedaan en was als molenaar in Dalen actief geworden. Over zijn examen weet Jannes nog steeds te vertellen:

Ik ben sinds 11 juni 1976 molenaar. Op die dag ben ik geslaagd op de molen in Peize voor de theorie, maar er was geen wind om de vangproef te doen. ’s Avonds om 21.00 uur heb ik de vangproef in Gieterveen gedaan, toen er wel wind was en ben daar geslaagd voor de praktijk”.

 

Kortom Jannes is dus vanaf dag één de molenaar van de gerestaureerde Heidebloem en het is daarom niet verwonderlijk dat dat hij zich sindsdien ook meer en meer “de eigenaar” van de molen is gaan voelen. Natuurlijk beseft Jannes als geen ander dat door de (geldelijke) inspanningen van de echte eigenaar, voorheen de Erven Veldkamp en tegenwoordig dhr. Jans Brands van Brands Bouwbedrijf,

https://www.molendatabase.nl/nederland/molen.php?nummer=10

En daarom stond, niet voor niets, eind september de molen in de vreugdestand (In de vreugdestand staan de wieken niet helemaal in het midden, maar iets naar links). Want op 30 september 2018 vierde Jannes de 40ste verjaardag van zijn molenaarschap van de Ericase molen “De Heidebloem”. Een feest dat eigenlijk onopgemerkt aan Erica voor bij ging. Maar na afloop van Jannes zijn zeer informatieve en onderhoudende lezing over molens in de lande en op Erica in het bijzonder hebben we daar met z’n allen nog even bij stilgestaan.

En het werd echt gezellig toen we met Bert Groenhof aan de vleugel het Ericase Molenlied gezongen hebben. Een lied bij de gelegenheid van de her-ingebruikstelling op 30 september 1978 door Bertus Reuvers gemaakt en door Bert Groenhof op muziek gezet. Een mooi lied dat door alle aanwezigen uit volle borst ten gehore gebracht werd.

En als of het nog niet genoeg was kwam Jannes ook nog op de proppen met een indertijd door de toen op Erica actieve pastoor J. H. Groot-Zevert gemaakt gedicht. Een gedicht dat we u ook niet willen onthouden.

 

Dames en heren – ware molenvrienden:

Op bezoek bij deze “meulen”van 82 jaar,

Ziet Erica bereikt:  een herstel van deze verdiende.

En dat brengt ons allen heden bij elkaar.

 

Na jeugd en volle wasdom leek hij versleten.

’t Was de molen van verre af reeds aan te zien.

Niet lang meer, of hij raakte totaal vergeten;

Wellicht uit ons gezicht verdwenen bovendien.

 

D’olde meulen, gewend aan weer en wind

Doorstond de crisis, de zware tijden

Mocht zich ontfermd weten en bemind

Zo zich op betere dagen gaan verblijden.

 

Elke korenmolen – ook deze- doet mij dikwijls denken

Wat er telkens zoal aan graan, aan zaad is gebracht

Om tot meel gemalen het gebakken brood te schenken

Dat ’t lichaam van mens en dier voedsel geeft en kracht.

 

Wie de wieken van de molen lustig draaien ziet

De molenkap en de keurige rietbedekking aanschouwt.

Gaat beseffen wat een kunst dit bouwwerk biedt

Dat hier met vakkennis en ervaring is gebouwd.

 

Wie spontaan opmerkt: “Kijk, de molen draait!”

Verstaat nog niet de taal en ’t eigen kenmerk

Glijdt van snel heen – zoals de wind voorbij waait –

En geeft geen acht op ’t fijne van binnen- en buitenwerk.

 

Niet alleen is de molen een juweel van buiten

’t Interieur spreekt veel meer nog van molenaarsbestaan

Het raderwerk, de assen, de kammen, zelfs de ruiten

Waar bij het spaarzame licht een petroleumlamp moest staan.

 

Vooral de molenstenen: zij malen hun eigen gedicht,

De bovenste als “loper”, de onderste als “legger” gewis

Daarvan kan de loper met een hefboom worden gelicht

En dat moet gebeuren, als de steen niet zo scherp meer is.

 

Het gaat om de groeven op de grote maalvlakte

Die met een aparte bilhamer moeten worden bewerkt

Een molensteen scherpen maakt deel uit van de akte

En na ’t examen wordt daarmee de kunde van de mulder versterkt.

 

De wereld van molen en mulder heeft ’n eigen taal

De wiekenstand drukt gevoelens uit en meldt ’n bericht,

Van vreugde en rouw, van “geen werk”, van “kom en haal”.

De molenaar zelf wordt nogal eens van kwaad beticht.

 

Brengers van graan dachten zich soms door de mulder bedrogen,

Als deze de korrels over de gescherpte stenen liet gaan.

Na tevoren de inhoud van elke zak te hebben gewogen

Met geijkte gewichten en met z’n voet van de bascule vandaan!

 

In ’t verleden toen ieder zeer zuinig op z’n centen keek

En stil overwoog, waar je het zaad brengen ging of halen

Was het uitsparen van ’n halve stuiver op ’n hele week

Voldoende reden om z’n koren elders te laten malen.

 

De vooruitgang heeft veel veranderd met lawaai en rumoer

Monumenten zijn thans monumenten in het landschap

Van nabij zie je niet meer zemelen, bloem of paardevoer

Maar zelden ’n bestelling van ’n mud rogge of aanverwantschap.

 

Hier of daar staat er nog ’n bunder haver of tarwe op ’n akker

Hectares aaneen worden gecombineerd, ’t koren naar silo’s verzonden

Hier is ’n unicum, dat ’n mulder persoonlijk levert aan ’n bakker

Waarin zijn handen voorheen werk en loon gevonden.

 

Toch willen de ogen van ’n molenaarszoon graag eens lonken

Naar hetgeen een gerestaureerde molen de mens doet wijzen,

Juist wanneer deze, hersteld en wel, wil pronken

En op zijn manier schepping en Schepper staat te prijzen

 

H. Groot-Zevert,  pastoor op Erica van 1 december 1973 tot 8 februari 1981

 

Jannes deelde met alle aanwezigen dat hij zichzelf het meest in het vetgedrukte couplet herkent. Mede omdat hij als molenaar de gebruiken rond de berichten via de stand van de wieken ook zoveel mogelijk in ere houdt.

Lest best, willen we Jannes als verteller nog met u delen. Net als voor de feiten over molen “De Heidebloem”, even doorklikken: https://www.youtube.com/watch?v=E5Du1DtVOqU

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


8 + = zestien

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.