Film over Erica in 1955

Geplaatst op 24-01-20 door Gerhard Vedder

Een prachtige dorpsfilm over Erica met beelden van de bewoners, straten, scholen, kerken, sportdag, winkelweek en een aantal ondernemers. De film werd vervaardigd door A.C.F.O. Film uit Stadskanaal onder auspiciën van de Ericase Handelsvereniging. De film heeft de zeer toepasselijke en welluidende titel “Heidebloem” en begint, hoe kan het anders met beelden van een heideveld. Jammer dat het allemaal in zwart wit en zonder geluid is, maar dat heeft natuurlijk ook zijn bekoring en hoort gewoon bij 1955.

Wij kregen een link naar de film toegezonden door Albert Koops van de “Groninger Archieven” die samen met zijn moeder, die nog steeds op Erica woont, de film bestudeerde en vervolgens de overal op Erica gedraaide scenes zo goed mogelijk kort beschreef. Die we met onze HKE kennis hier en daar wat uitbreidden.

De film zal zeker voor de zeventigers onder ons veel beelden van herkenning oproepen. Omdat juist deze groep in 1955, als na-oorlogse generatie onze schoolpleinen vulde.

(https://www.filmbankgroningen.nl/archief/av14814/?q=AV14814)

We zien we achtereenvolgens in deze bijna 30 minuten durende film:

  • Een spandoek boven de weg, waarschijnlijk de Peelstraat, waarop de “Winkelweek Erica van 12 t/m 24 sept. ” (maar liefst bijna 14 dagen) wordt aangekondigd.
  • Nadat we het vergezicht over de heide hebben gezien gaan we direct over naar een bedrijf dat de rijperen onder ons zich nog wel herinneren, namelijk  “Hovings Hoveniersbedrijf”. We zien een man (waarschijnlijk Hoving zelf) die, weliswaar met een gasmasker op, druk doende is zijn gewassen te bespuiten. Even later zien we ook dat hij tomaten in een kas had.
  • Dan zien we 2 kinderen fietsen en een bromfiets op de Pannekoekendijk ter hoogte van waar nu de bebouwde kom begint/eindigt. Op de achtergrond gaat de Ericase brug open en zien we ook de dan nog vervallen molen “De Heidebloem”.
  • Even later zijn we met de camera in de Peel (Amsterdamscheveld) waar een met turf beladen schip door de geopende Peelbrug in het Griendtsveenkanaal gestuurd wordt. We zien schipper Jo Pasveer die met zijn sleep-/duw-bootje de Griendtsveen-bolsterbakken met de fraaie namen: “Anna”, “Lena” en “Cato” (genoemd naar dochters van de Familie van der Griendt), heen en weer tussen het Amsterdamscheveld en Coevorden heen en weer voer. In de film vaart hij de “Lena” door de brug.
  • De film geeft ons vervolgens mooie beelden van het Griendtsveen kanaal, als verlengde van het Dommerskanaal, en beelden van de Griendtsveenturfstrooisel fabrieken. Daar waar we nu het Smalspoormuseum vinden.
  • Vervolgens weer een abrupte overgang naar spelende kinderen. We zijn nu op het speelterrein van OBS 4, de openbare basis school aan de Peelstraat in het Amsterdamscheveld. Terwijl de kinderen al ravottend hun best doen om toch maar in beeld te komen kuieren de leerkrachten rustig heen en weer op het speelterrein. We zullen later in de film zien dat dit toch wel de meest geliefde bezigheid van de meesters en juffen op het schoolplein was (of zou “de regisseur” dit zo bedacht hebben?)
  • We zien typische veenkoloniale huisjes zoals ze door de firma Griendtsveen voor hun personeel aan de Griendtsveenstraat gebouwd werden. De huisjes hadden allemaal een “inpandig varkenskot” en zoals we zien bestond er zelfs een “2 onder een-kapper”.
  • Even later zijn we weer “in het dorp” op de Pannekoekendijk bij de inmiddels verdwenen Gereformeerde kerk. De domineeswoning is er, net als de molen. nog wel.
  • We zijn nu op het schoolplein van OBS 3. De openbare basisschool die de meesten van ons ook wel kennen als de “school van meester Van Heesewijk” daar in de bocht richting Klazienaveen. Weer kuieren de meesters heen en weer. Maar de juffen nemen actief deel aan het spel van de kinderen
  • In het volgende “shot” zijn we bij de Ericasebrug, waar het een drukte van belang is. De brug is open en laat een schip door richting Klazienaveen. We zien dat de kazemat bij de brug er nog staat, dat de werkzaamheden om de Havenstraat te asfalteren in volle gang zijn, dat de dorpsagent een oogje in het zeil houdt en staat te kletsen met enkele dorpsgenoten, dat de bakker met zijn korf voor op zijn fiets nauwelijks kan wachten tot de brug door de brugwachter weer helemaal met de hand omlaag gedraaid is en omdat er nog geen verkeerslichten zijn, de auto’s ook allemaal als eerste over de brug willen.
  • De camera geeft ons even zicht op de Hervormde kerk, die er ook niet meer is, en gaat weer teug naar de “Ericasebrug” waar een houten woonboot door de brug gepunterd wordt. Waarna we ons weer bezig houden met het drukke verkeer op dit belangrijke kruispunt en met het uitbaggeren van de Veenschapswijk, die toen nog de verbinding met de Ericase haven was.
  • Even later zien we hoe ook de kinderen van OBS 1 (toen nog op het plein bij de COOP supermarkt en tegenwoordig De Anbrenge geheten) ook naar het schoolplein gestuurd worden om voor de camera hun spelletjes te doen. Op de achtergrond zien we ook nog de werkzaamheden aan de Havenstraat.
  • Vervolgens gaan we naadloos over naar de, wat toen nog heette De Sint Gerardus school aan de Kerklaan met weer de zelfde taferelen van spelende kinderen. Kinderen dit evenals op de ander schoolspeelterreinen soms heel goed te herkennen zijn. En wetend dat het hier beelden uit de zomer van 1955 betreft kunnen we denken deze en gene ook nog wel een naam geven en een kreet van bewondering of herkenning slaken. De Gerardus school, die nu al heel lang door het leven gaat als De Brummelbos, had de toen nog weelde van een speelterrein aan de voorkant, met zicht op de Kerklaan bebouwing, en ook aan de achterkant met zicht op huizen aan de Duikerstraat. En zelfs “meisjesvoetbal” met een blik, over het toenmalige voetbalveld van Ericase Boys, op de toren van de R.K. Kerk.
  • Waarna we geruisloos overgaan naar de R.K. Kerk op de kop van de Kerklaan met daarnaast nog snel enkele beelden van de oude pastorie.
  • Via een intermezzo waarin een met bolsterturf beladen schip de in 1953 gereed gekomen Ericasluis (die de Heemskerksluis en Kalffsluis verving) binnen vaart, komen we terecht op het speelterrein van de School met den Bijbel (tegenwoordig de Willem Alexander School) waar ook de kinderen zich op het speelterrein vermaken. We zien ook meerdere leerkrachten, waaronder meester Algra, weer tussen de kinderen heen en weer wandelen.
  • Vervolgens zien we hoe meester Algra druk bezig is met handen schudden (er wordt iets gevierd) en even later komen de met feestmutsjes uitgedoste kinderen het Schienvat aan de Heidebloemstraat uit. De vlag is in top en een massa kinderen komen met papieren vlaggetjes naar buiten en wandelen onder begeleiding van enkele juffen (Juf Hottinga en juf Brinks) enkele mannen in pak en een politieagent met fiets naar de Ericase brug.
  • Vervolgens gaan ze over de brug rechtsaf naar Café Centrum (nu The Spot). De stoet loopt tussen Kortwijk en Bakkerij Trip door naar achteren, waar het voetbalveld van S.C. Erica toen nog was.
  • Vervolgens zien we hoe de kinderen onder leiding en toezicht van heel veel volwassenen op het voetbalveld allerlei spelletjes doen. Meester Algra, met een grote bloem in het knoopsgat, loopt er zichtbaar trots tussen door. De uitbundigheid spat er van af.
  • Dan zien we hoe iedereen in een grote kring rond dhr en mevr. Algra danst.
  • Het feest wordt afgesloten met een voetbalwedstrijd tussen de kinderen en de volwassenen. Sommige volwassenen, ook meester Algra (maar met stropdas), voetballen, net als de kinderen, in korte broek.
  • En dan zijn we zo van het ene op het andere moment bezig een sleuf  aan het graven. Een sleuf mogelijk in verband met de aanleg van waterleiding.
  • Een aantal mannen dragen een pet die doet denken aan “gemeentewerkers” terwijl we zien hoe er straataanleg werkzaamheden plaats vinden in de omgeving Eendrachtstraat en Heidebloemstraat. Kinderen kijken goedkeurend toe en spelen in het zand terwijl zo af en toe een volwassene met zijn fiets zich een weg langs de straatwerkers zoekt.
  • Vervolgens zijn we op wat ooit het Geitenveld was en in het Plantsoen dat daar in 1955 nog was met daarom heen de Plantsoenstraten. Daar waar we nu o.a. De Kreuzen vinden.
  • Plantsoenwerkers zijn bezig met onderhoud rondom de boom geplant bij de gelegenheid van de verloving van prinses Juliana en prins Bernard. Buurtbewoners zijn bezig in de tuin, met de was of andere huishoudelijke karweitjes, terwijl schilders een van deze eerst huizen op het Geitenveld een likje verf geven.
  • En dan is het (weer) feest op Erica. We zien versierde straten, kinderen die de aandacht van de camera zoeken en ruiters te paard bij de brug. Een drumband met daarachter in optocht de gymnastiekvereniging Kwiek (thans TIOS) de scouting (gidsen en welpen) en een draaiorgel getrokken door een paard met Lena Meijer, die het syndroom van Down had, trots op de bok. Het kan niet anders of de “winkelweek” is begonnen.
  • Want we gaan naar “Booy voor textiel”. We zien hoe de Ericasebrug “weer” open staat en hoe Booy een matras voor de dan nog oude zaak aan de Pannekoekendijk (waar nu onze chinees gevestigd is) in zijn voor de winkelweek opgetuigde auto wringt. Mevrouw Booy kijkt goedkeurend toekijkt hoe meerder tevreden klanten het pand, met een pakket onder de arm of achter op de fiets, verlaten.
  • We schakelen door naar Garage van Boven, die ook toen al aan de Pannekoekendijk gevestigd was. “Garage van Boven HET adres voor motoren, bromfietsen, auto’s tractoren”. WE zien Piet van Boven in een prachtige Opel Kapitän met kenteken D-16757 uit de garage rijden en een man met alpinopet tankt de auto af met het merk Caltex terwijl de jeep van van Boven en een tractor de garage binnen rijden.
  • We schakelen over naar “Slager van der Zee uw slager”. Het moet afgesproken zijn want we zien hoe fietsers en bromfietsers hun vervoermiddel voor de slagerij parkeren met veelal nog het pakket van Booy onder de snelbinder. We zien een rijk uitgedoste etalage met allerlei vleeswaren en even later staat de winkel stamp vol met de Ericanen. In de etalageruit spiegelen zich de panden van dokter Huisman en Stoffers Warenhuis aan de overkant van het kanaal.
  • In het volgende shot zijn we met de camera aan de andere kant van het kanaal waar een jongeman bij de Caltex benzinepomp van Velzing (nu landbouw mechanisatiebedrijf Kort) achtereen volgens een personen auto en een Dodge vrachtwagen van “Borker Veevoeders” voltankt. Even later wordt er een kist met inhoud in de kofferbak van een personen auto geladen en gaat de wagen op weg naar weer een tevreden klant.
  • We gaan nog eenmaal met de camera terug naar de Ericasebrug en komen weer bij Kortwijk en Café, Restaurant, Hotel “Centrum”. Waar we nu zien hoe een dame (mevrouw Kortwijk?) met een hond en een kind naar buiten komen waarna zij, met het kind achterop de fiets het beeld uit fietst. Ze worden nagekeken door een in pak gestoken man (de heer Kortwijk?).
  • Vervolgens wordt het beeld zwart en is de film na 28 minuten en 50 seconden afgelopen.

We hopen dat u, met dank aan de “Groninger Archieven” en Albert Koops en zijn moeder, geniet van de beelden en samen met anderen veel momenten van herkenning en “oh’s en ah’s” zult hebben.

4 reacties op “Film over Erica in 1955”

  1. Kor Oostingh schreef:

    Heel interessante film. Ik was toen 7 jaar en zat op de lagere school 2. Achter op Erica. Dit gedeelte van Erica komt in de film helaas niet aan bod.

  2. giny oosterwijk schreef:

    Jammer dat er van school 2 (achter op Erica) geen opnames zijn. Mooie film trouwens!

  3. Anne W. de Poel schreef:

    Geweldige film vol nostalgie!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


+ 9 = zeventien

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.