De winter van 1979, alweer bijna 39 jaar geleden.

Geplaatst op 18-12-17 door Gerhard Vedder

Ingesneeuwde wensDe winter van 1979 een sneeuwramp… althans in Nederland. Daarom in het kader van de geschiedenis  op Erica willen we het even “kort” hebben over een ramp, één die zich alweer bijna 38 jaar geleden voltrok. We gaan het niet hebben over de alpen, nee over ons “koude” kikkerlandje.

De winter van 1979 staat te boek als een zeer strenge winter, met als “hoogtepunt” de sneeuwstorm in februari 2018  alweer 39 jaar geleden. Deze winter kenmerkte zich door de grote extreme temperatuurverschillen. In twee dagen kelderde de temperatuur van +10 graden naar -15 graden tot zelfs -25 graden, met een hoop sneeuw in het noorden.

Onze HKE’er Jan Reuvers bracht deze sneeuwramp al weer terug in onze herinnering toen hij op 18 november, onderstaande foto op de facebookpagina “Oud Zuidoost Drenthe in Beeld” plaatste.

Winter 1979, achter op de EricasestraatOp het plaatje zien we hoe de sneeuwruimers achter op de Ericasestraat, ter hoogte van de Hankenberg, zojuist door de metershoog opgewaaide sneeuw, een sleuf hebben gegraven waardoor Zuidbarge en Emmen weer uit hun (tijdelijke) isolement werden verlost.

Bij het bekijken van de foto gingen de gedachten even terug naar die tijd. De winter waarin ik mijn 32ste verjaardag vierde en net als zoveel anderen de sneeuw als een geweldig ongemak ervoer. De straffe oostenwind had eerst de sloten tot de rand toe met sneeuw gevuld om daarna zich tegen de gevels en andere obstakels in ons vlakke landschap te laten vangen.

Voor de kinderen was het natuurlijk een eldorado en, wie weet, misschien heeft Daniël Lohues – hij was net 8 jaren jong geworden – , toen zijn inspiratie op gedaan voor het prachtige lied “Sneeuwen”. Een lied dat hij samen met Herman Finkers in 2009 uitbracht. https://www.youtube.com/watch?v=LCnvup2cUJI

Maar voor de meeste mensen was het toch wel even afzien. En dat duidelijk meer dan in de recent achter ons liggende winterse periode, waar de wereld om ons heen – gek genoeg – met de codes oranje en rood ook tot stilstand kwam.

Want in de barre winter van februari 1979 waren in Noord-Nederland complete dorpen van de buitenwereld afgesneden door zware sneeuwstormen.

Verkeer was onmogelijk en tot overmaat van ramp viel hier en daar de stroom uit omdat hoogspanningsmasten waren geknakt. Een winter die, ondanks het feit dat het alweer 38 jaar geleden gebeurd is, een onuitwisbare indruk heeft achtergelaten.

“Uit de provincies Groningen, Drenthe en Friesland komen berichten dat de sneeuw hier en daar tot aan de dakgoten zou liggen…”, zo zei de NOS radionieuwslezer Hans Blankensteijn op ongelovige toon.

Onbegaanbare stratenHet was voor februari toch ook al een strenge winter geweest. Eind november 1978 trokken zware onweersbuien over het zuiden van het land. De buien werden gevolgd door een plotseling invallende nachtvorst die tot 8 december duurde. De dooi viel in met ijzelbuien, groot deel van Nederland veranderde in een ijsvlakte, zwaarste ijzel sinds 1966. Vlak voor de jaarwisseling passeerde een nieuw koufront met sneeuw, vorst die streng was, in de nacht van 1 naar 2 januari 1979 meer als 10 graden vorst.

Even later drong de dooi weer door, voordat op 5 januari opnieuw de kou weer toesloeg, waarden van -20 graden werden op diverse plaatsen genoteerd. Eigenlijk bleef het vriezen en tijdelijk dooi, op 25 januari lag er op veel plaatsen meer als 20 centimeter sneeuw, een Elfstedentocht zat er daardoor niet in. Wat volgde was de historische sneeuwstorm in de nacht van 13 op14 februari. In de vroege ochtend van woensdag de 14e kon niemand meer op de wegen ten noorden van de lijn Harlingen-Groningen verkeren. De ramplijn schoof snel zuid- en westwaarts en bereikte ook Erica.

Ingesneeuwde autoWoensdag rond 10 uur was het hele noorden een witte, stuivende vlakte. De wind bereikte in uitschieters een orkaanachtige kracht van 11 Beaufort. De temperatuur daalde in de loop van de dag en daarop volgende nacht nog verder. En de storm bleef voortrazen, een Siberische muur van sneeuw over de witte woestenij schuivend. Er werden sneeuwduinen tot soms wel zeven meter hoog gemeten.

Op Erica reikte de sneeuw tot aan de dakgoot. Vooral in Zuidoost-Drenthe was de situatie dramatisch. Bussen en treinen reden niet meer. Ziekenhuizen werden onbereikbaar. Er werd gehamsterd en brood en melk raakten uitverkocht. Het openbare leven kwam enkele dagen nagenoeg tot stilstand. Nieuwe sneeuwjachten volgden. Er werd dag en nacht gewerkt om wegen weer sneeuwvrij te krijgen. Maar ook sneeuwschuivers kwamen vast te zitten.

Donderdag 15 februari leek het overdag even rustiger te worden. Maar in de avonduren vormden zich door de harde wind nieuwe sneeuwduinen en -bergen op paden die waren schoon geschoven. De toppen in het grillige berglandschap bereikten recordhoogtes . De situatie klaarde zaterdag op. De wind luwde enigszins. Het opruimen kon nu worden voortgezet. De dooi liet vervolgens al die sneeuw verdwijnen, maar zorgde wel weer voor veel wateroverlast.

Maar ook nu kwam, net als ieder jaar, het voorjaar gewoon weer terug.

Eerst krabbelde de temperatuur maar heel voorzichtig en in maart viel er heel wat regen. In combinatie met het smeltwater zorgde dit met name in Groningen voor lokale wateroverlast. In april deed de zon een serieuze poging met op eerste paasdag een temperatuur van 23 graden terwijl een plotselinge noordenwind de temperatuur op de tweede paasdag niet verder liet stijgen dan 6 graden.

Het bleef nat en De Bildt noteerde het ene regenrecord na het andere. Langzaam werd het droger en niet echt warm.

Afijn het weer zorgde er zoals altijd weer voor dat we de “sneeuwramp” snel verdrongen en ons weer met het weer van gisteren, vandaag en morgen gingen bezighouden.

Het jaar ging voorbij en de winter van 1979/1980 was weer een “gewone” winter en zijn we alles al weer vergeten.

Totdat we op 18 juli 1980 in de krant “Het Vrije Volk” (Op 30 maart 1991 verscheen het laatste nummer met de dagbladtitel Het Vrije Volk. In dat jaar fuseerde Het Vrije Volk met het Rotterdams Nieuwsblad tot het Rotterdams Dagblad. Die krant ging in 2005 weer op in het Algemeen Dagblad.) op de voorpagina, in een grote rood omlijste kop, het artikel “Kou leidt tot geboortengolf” kunnen lezen.

Vrije Volk, 18 juli 1980Tja en nu moeten die Ericanen die in oktober 2018 hun 39ste verjaardag gaan vieren niet allemaal direct naar hun moeder rennen om te vragen: “Hoe zat dat toen met pa en jou?”.

Neen, je gaat met de kerstdagen allemaal gezellig rond de kerstboom zitten en mijmeren over die goeie winters van vroeger. Die winters toen het kanaal nog gewoon dichtvroor en opa Stoffers, als hij samen met oma en de Eben Haezer hier op Erica tegenover, wat nu de Hubo is overwinterde, voor de jeugd iedere dag een schaatsbaantje schoon veegde en een busje voor de vrije gift neerzette.

Dan komt vanzelf het moment waarop we onopvallend het gesprek richting de “sneeuwramp van november 1979” kunnen buigen en dan…? Ja dan vraag je héél onopvallend “Pa en ma hebben jullie nog herinneringen aan die dagen dat jullie ook hier op Erica helemaal ingesneeuwd waren en het huis niet uit konden?”

Afijn de rest hoeven we niet te weten.

De Historische Kring Erica wenst allen die dit lezen mooie feestdagen en een goed en gezond 2018 hier op Erica.

En wij hopen ook in 2018 er weer voor u te mogen zijn.   

2 reacties op “De winter van 1979, alweer bijna 39 jaar geleden.”

  1. Rudy Hanenbergh schreef:

    Die winter staat bij mij in het geheugen gegrift. Het heeft mij ook een tijdje bang gemaakt voor ijs en sneeuw. ’s Morgens onderweg naar mijn werk heb ik, omdat het rijden steeds moeizamer ging, de auto (B Kadett) geparkeerd bij de heuveltjes halverwege Zuidbarge. En ging verlopens lopend naar huis met het idee dat het ’s middags beter zou zijn en ik dan de auto wel weer kon ophalen. Omdat het echter niet beter werd vroeg ik mijn oom of hij met een dikke Lanz er naar toe wilde om mijn auto weer op te halen. Dat leek hem niet zo’n goed idee en vroeg daarom Gerard Kuper of hij met een moderne tractor mee wou gaan. Gerard nam vervolgens zijn vierwielaangedreven International mee, de grootste tractor van het dorp. Met de nodige moeite lukte het vervolgens met die tractor om mijn auto weer naar huis te halen. En dat was maar goed ook, want later hadden sneeuwschuivers op de plek waar ik mijn auto had geparkeerd grote bergen sneeuw bij mekaar geschoven.

  2. Rudy Hanenbergh schreef:

    Omdat het autorijden die week niet meer ging en ik geen zin had om steeds te lopen had ik elektriciteitsdraad om de band van het achterwiel van mijn Union 1955 gewikkeld. Als een soort sneeuwketting. Dat werkte wonderwel waardoor ik me die week gewoon per fiets over de besneeuwde straten kon verplaatsen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


+ 5 = dertien

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.