De vakanties komen er weer aan

Geplaatst op 08-07-16 door Gerhard Vedder

overzicht plaatsnaambordenDe vakanties staan weer voor de deur en als volgende week de schoolvakanties beginnen dan duurt het nog maar een paar dagen en de “thuisblijvers” hebben op Erica voor even het rijk alleen.

En heeft u ook zo’n zin om buren en kennissen poepjaloers te maken?

Blijf dan gewoon op vakantie in Nederland. Bij hun thuiskomst kunt u dan toch, zonder blikken of blozen, naar waarheid vertellen in welke exotische oorden u allemaal bent geweest:

Amerika, Denemarken, Engeland, Frankrijk, Egypte, Californië, Turkeye, Polen, Po(o)rtugal, Moskou, Rome, Napels, Bern, Zurich, Siberië, Oost-Indië, Bethlehem en Palestina. 

En je hoeft er helemaal niet ver voor weg. Nieuw Moscou bijvoorbeeld, een buurtschap bij Hoogeveen. Nieuw Moscou, tegen de grens met Overijssel maar nog net in Drenthe. Nieuw Moscou heeft 480 inwoners en vermoedelijk is de naam ontstaan halverwege de 19e eeuw, toen in Rusland de Krimoorlog werd uitgevochten. De buurtschap kreeg deze naam omdat het zo ver weg van de bewoonde wereld lag. Oorspronkelijk was er slechts één huis dat de naam Moscou droeg. Pas later werd de naam Moscou algemener gebruikt. Rond de Tweede Wereldoorlog kende de buurtschap officieel nog maar 6 woonhuizen. De naam Nieuw Moscou dateert van na de oorlog, toen de buurtschap uitgroeide naar zijn huidige 400 á 500 inwoners. Het gebied waar Nieuw Moscou ligt, werd mogelijk al in de prehistorie bewoond. In 1637 was er voor het eerst moderne activiteit in het gebied, nadat in 1635 was afgesproken dat de “Compagnie der 5000 morgen” het gebied zou gaan beheren. Maar omdat het accent van de turfwinning nog in Hollandscheveld lag zou het nog geruime tijd duren voordat Nieuw Moscou bewoond werd. De eerste bewoner kocht er in 1779 een stuk grond en “vestigde” zich er. Rond Nieuw Moskou heeft lange tijd een strijd gewoed tussen Drenthe en Overijssel. Al in 1637 trof Jan Crul, de Schulte van Hardenberg, maatregelen om er voor te zorgen dat de arbeiders die er greppels groeven hun werk moesten staken. Het conflict bleef lange tijd onbeslist. Op 29 augustus (dus direct na onze vakantie) 1790 zouden lieden uit Overijssel een strooptocht op het gebied van Nieuw Moscou en het naburige Elim hebben gehouden, waarbij de oogst van de boekweitvelden werd geroofd. Op 27 maart 1792 besloot het hof van Utrecht dat grote delen van het betwiste gebied aan Hardenberg toekwamen. En daarmee was ter plekke de grens tussen Overijssel en Drenthe een feit.

Marokko

En vindt u Nieuw Moscou nog te ver?

Wel dan gaan we toch naar Marokko. Marokko een buurtschap tussen Nieuw Amsterdam-Veenoord en  Dalen. Ook dit is een klein gehucht. Twee huizen en een ANWB-paddenstoel.

MarokkoHet verhaal gaat dat nadat de postbode een buurtbewoonster vroeg of ze alsjeblieft een adres wilde verzinnen, omdat hij niet wist waar hij met haar post naartoe moest, kwam de persoon in kwestie, tamelijk impulsief, met de naam Marokko. In zo is het gekomen.

Zelf heb ik, inmiddels al meer dan 30 jaar geleden, op een zondagmorgen, nadat we met z’n allen even naar de dierentuin in Emmen waren geweest, onze twee zonen uitgedaagd met de opmerking: “En zullen we nu nog even naar Marokko gaan”. Ook toen waren de mannen al in voor een geintje en keken nieuwsgierig op de achterbank van de auto om zich heen om te zien waar de reis naar toe zou gaan. Toen ik ze een kwartier later onder het bordje “Marokko” bij Den Hool op de foto zette waren ze toch wel enigszins teleurgesteld, want zo hadden zich het reisje naar Marokko niet voorgesteld.

Maar er zijn nog meer binnenlandse vakantiebestemmingen met buitenlandse namen.
In de buurt van het Friese Wijnjewoud woonde aan het einde van de 18de eeuw een kroegbaas genaamd Peter (of Pieter) Blaauw. Hij noemde het buurtschap aan de oostelijke zijde van de Opsterlandse Compagnonsvaart naar zichzelf: Petersburg.

Een grapjas aan de overkant van het water noemde de paar huizen aan zijn kant van de vaart Moskou. De buurtschap Klein Groningen, vlak naast Moskou, is volgens de overlevering bedacht door een Groninger, in Friesland, met heimwee.

De buurtschap Siberië bij Hoogeveen heet omdat men het er vaak koud vond.

Aan de rand van het natuurgebied “De Weerribben” bij Giethoorn in Overijssel staan toeristen ‘s zomers in de rij om met het bordje Nederland op de foto te gaan. Het bordje zit tegenwoordig ook stevig vastgeschroefd, want het verdween met enige regelmaat in de een of andere privé collectie.

Niet alle “buitenlandse” plekken in Nederland hebben evenveel allure. Door Egypte, bij Veendam, moet je je je heen worstelen, want dat ligt aan een somber en grijs industrieterrein.

Het gehucht Amerika ligt in de Drentse gemeente Noordenveld. Amerika bestaat uit enkele boerderijen. Er is geen apart plaatsnaambord dat aangeeft dat men de buurtschap Amerika betreedt. Maar gelukkig is er nog wel een bord dat ons de richting wijst naar Amerika.

Over de oorsprong van deze plaatsnaam gaan wel verschillende theorieën. Zo wordt er beweerd dat deze naam oorspronkelijk niet naar het continent Amerika zou verwijzen. Er zijn  zelfs mensen die betogen dat de plaatsnaam nog ouder zou zijn dan de naam van het continent. Volgens een andere theorie is de plaatsnaam afgeleid van “Erika”, wat een Latijnse en oude benaming is voor de zogenaamde “dopheide”. Amerika zou oorspronkelijk “Am Erika” (een plek bij de dopheide) hebben geheten, waarbij het woord “am” dus Duits of Saksisch was voor “bij”.

Kijk en dan zijn we alweer thuis in ons eigen Erica. Want daar hoeven we niet over te twisten, onze plaatsnaam Erica verwijst onomstotelijk naar de hier zo’n 150 jaar geleden nog zo rijk aanwezige en mooi bloeiende dopheide.

Pioniers in Amerika

Hoogstwaarschijnlijk heeft deze Noord Drentse buurtschap de naam Amerika pas in 1909 gekregen en was het wel degelijk een verwijzing naar het continent Amerika. In die tijd werd het heidegebied ter plekke net ontgonnen. En zo’n woest gebied waar enkele mensen “als pioniers” in hutten gingen wonen, deed toen veel denken aan het beeld van de kolonisten die in het Amerikaanse Wilde Westen op de prairie leefden.

Verder kunnen we Amerika en Drenthe ook nog van de andere kant benaderen

Want de Amerikaanse plaats Drenthe is ook nog eens een dorpje dat in de Amerikaanse staat Michigan ligt. Dit plaatsje Drenthe is door Drentse emigranten vernoemd naar de provincie waarin zij vroeger in Nederland hadden gewoond.

Amerika

De 19e eeuw was een roerige eeuw binnen de Nederlandse protestante kerk. Er was in die tijd een officiële staatskerk, de Nederlands Hervormde Kerk, waar oorspronkelijk de overheid (en vooral koning Willem I) duidelijk de controle over wilde houden. Als gevolg van de tijdgeest werd deze kerk op den duur qua theologie steeds vrijzinniger. Streng gelovige protestanten en gelovigen die grote waarde hechtten aan tradities, voelden zich steeds minder thuis in deze kerk. Dit leidde tot ‘de afscheiding’: strenge gelovigen gingen hun eigen kerk oprichten.
De Nederlandse overheid was daar allerminst blij mee. De afgescheidenen werden vervolgd; men kreeg boetes omdat hun kerkdiensten illegaal zouden zijn en het gebeurde zelfs dat afgescheiden dominees de cel in moesten. Ook werd de bevolking door de ‘reguliere hervormde kerk’ en door de overheid opgehitst tegen de aanhangers van ‘de afscheiding’. Regelmatig werden de afgescheidenen bijvoorbeeld met stenen bekogeld.
Verschillende groepen van deze afgescheidenen (gereformeerden of Cocksianen) besloten daarom te emigreren naar een land waar ze hoopten meer godsdienstvrijheid te hebben: de Verenigde Staten van Amerika. Eén van de afgescheiden dominees die zo’n emigratieproject voor zijn volgelingen organiseerde was Albertus Christiaan van Raalte. Hij kocht grond in de Amerikaanse staat Michigan. In 1846 trok hij daar met zijn volgelingen naartoe. Die volgelingen stichtten daar diverse plaatsen, die namen droegen zoals Holland, Zeeland en dus ook Drenthe.

De Amerikaanse plaats Drenthe is nooit uitgegroeid tot een grote plaats. In den beginne (eind jaren veertig van de 19e eeuw) woonden er circa 20 gezinnen. Enige decennia later woonden er circa 70 gezinnen. Meer dan enige honderden inwoners heeft het Amerikaanse Drenthe nooit geteld.

Wel, namens de HKE wens ik u allemaal een prettige vakantie, in den vreemde of in de buurt. Want ook onze eigen streek is mooi en verbergt nog veel moois en wetenswaardigheden.

En natuurlijk; “Goed oppassen, doe voorzichtig en kom heel weer”. 

Geef een reactie


+ 4 = dertien