Bij de Ericasebrug is en was altijd al wat te doen.

Geplaatst op 11-07-21 door Gerhard Vedder

De bruggenmisère in Zuid-Oost-Drenthe en op Erica.

Nu het vaarseizoen is begonnen en de Ericasebrug weer regelmatig open staat grijpen we maar weer eens terug op het verleden.

In het Nieuwsblad van het Noorden van 18 september 1937 lezen we dat de Handelsvereniging van Nieuw Amsterdam het zat is en ten einde raad een brief op poten naar de eerste en Tweede Kamer heeft gestuurd.

De handelsver. Nieuw-Amsterdam heeft aan de leden der Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal een ” adres” gezonden over de bruggen-misère in Zuid-Oost-Drenthe. Zij gaat hierin allereerst na, hoe in 1890 de bruggen en wegen gebouwd zijn naar het

toen gebruikelijke verkeer, wagen met paard. Thans is de toestand echter onhoudbaar. Er loopt door Zuid-Drenthe een groote verkeersweg, met als beginpunt Meppel en als eindpunt de Duitsche grens.

Met dezen weg, van groot belang voor het inderdaad drukke verkeer, heeft men wel vreemd omgesprongen.

De brief geeft zeer gedetailleerd, als hierna aangegeven, de situatie weer. Uiteraard met enige dramatiek maar geenszins overdreven.

“De weg Meppel – Duitsche grens.

  • Het gedeelte Meppel via Hoogeveen tot Oosterhesselschebrug is het voorbeeld van een behoorlijken verkeersweg (asfalt-beton) met bruggen die zelfs het zwaarste verkeer kunnen weerstaan. In het gedeelte tot en met Hoogeveen en dan nog wel in de plaats Hoogeveen zelve, liggen slechts drie bruggen. Dit weggedeelte is 25 K.M. lang.

Het gedeelte tot en met Oosterhesselschebrug heeft vier zware bruggen.

  •  Het gedeelte tot Holslootsbrug in de gemeente Sleen (6 K.M.) is een grintweg en vrij goed in orde. Het heeft een vrij goede brug. Maar dan begint de ellende.

 Het gedeelte Holslootbrug – Nieuw-Amsterdam. Een weg waar men moet kruipen, waar men telkens kans loopt zijn stuur kwijt te raken. Het staat op het wegenplan getraineerd? De brug bij het begin is slecht. Die in Nieuw-Amsterdam goed. 

  • De rest van Nieuw-Amsterdam tot de Duitsche grens is een stuk van ons vaderland, „waar vermoedelijk geen Nederlanders wonen”, aldus het adres.

Hierin liggen: 

  • van Nieuw-Amsterdam tot en met Erica vier bruggen met een maximum wieldruk van 400 K.G. Dus verboden voor iederen vrachtwagen en stevige personenauto. Daartusschen ligt een land- en tuinbouw-streek.

Geïsoleerd. Afgesloten van de rest van de wereld. Daar woont een tuinder tevens handelaar, die voor zijn bedrijf een vrachtauto moet hebben. Hoeveel processen-verbaal hij reeds heeft opgeloopen, wij weten het niet. Hoeveel hij al aan boetes en civiele vorderingen heeft betaald? In de honderden. 

Hier wonen Nederlanders, die hun deur niet uit kunnen, gaan met hun wagen, of zij hebben f 3 a f 4 boete. Handelaren in Nieuw-Amsterdam, b.v. koren- en meelhandelaren, hebben hun wagen af moeten schaffen, omdat ze met een vrachtauto niet meer bij hun klanten kunnen komen.

Van Nieuw-Amsterdam kon men met een omweg van 5 a 6 K.M. wel het dorp Erica bereiken, maar niet de streek en de bewoners van de streek tusschen deze dorpen. Men reed om via Amsterdamscheveld, het domein van de Drentsche Landontginningsmaatschappij, de turfstrooiselorganisatie. Maar ook dat is gedaan. De brug bij de Centrale dier maatschappij gaat men verrijken met een bordje, asbelasting 500 kg. Weg omweg!

En geïsoleerd is ook het landbouwdorp Erica. En om de grap nog wat ernstiger te maken, ligt het in het voornemen van bovengenoemde Maatschappij ook de twee bruggen in de landbouwstreek Amsterdamscheveld te sluiten voor het zware verkeer.

De omweg van Nieuw-Amsterdam via Emmen en Zuidbarge naar Erica is ook reeds verboden. Bij Zuidbarge ligt een brug, bezwaard met een steen, verboden voor het zware verkeer. En weer wordt het bedrijfsleven een nieuwe handicap opgelegd. Moet men dan 18 K.M. omrijden over Emmen en Klazienaveen naar Erica? In het laatste gedeelte is een brug van 900 kg. wieldruk. Onvoldoende voor een bus, een trailer. In den verkeersweg van Klazienaveen over Emmer-Compascuum naar Ter Apel ligt in Munsterscheveld een brug van de stad Groningen. 400 K.G. wieldruk.

De automobilisten kunnen omrijden. 

Aan wie behooren de bruggen?

De vier in den weg Nieuw-Amsterdam Erica behooren aan het waterschap Barger-Wester-veen. De indertijd opgerichte bruggencommissie-Posma was reeds een behoorlijk eind met de vervanging dezer verkeersobstakels opgeschoten. Het werkfonds wilde een leening verstrekken aan de gemeente en Barger-Westerveen wilde een subsidie per brug geven. Maar alles is gestruikeld over de kwestie, vaste- of draaibruggen.

De brug bij Klazienaveen is van de Drentsche Kanaal Mij, die bij Amsterdamscheveld van de Drentsche Landontginning Mij., die bij Munsterscheveld van de stad Groningen, die bij Zuidbarge van de Oranjekanaal Mij.

Natuurlijk zijn er nog veel meer bruggen die verbeterd moeten worden, maar die zijn voor ’t grootste deel van ondergeschikt belang.

  1. Er is een groote verkeersweg van Meppel naar de Duitsche grens.
  2. van Klazienaveen naar Z. O. Groningen.
  3. van de Z.-O. Drentsche landbouwdorpen naar Emmen.

Maar we blijven geïsoleerd. En we vragen nogmaals hoelang nog?” 

Landelijke dagbladen pikken het nieuws op

In een aantal landelijke dagbladen, zoals De Banier, Algemeen Handelsblad, Deli Courant (Sumatra), De Telegraaf, Leeuwarder Courant, De Maasbode en het Overijsselsch Dagblad kan men lezen, dat vanwege de nalatigheid van het verantwoordelijke waterschap, het zwaarder wordende gemotoriseerde verkeer en achterstallig onderhoud de bruggen over de wijken die uitkwamen op de Verlengde Hoogeveense Vaart op instorten stonden en men daarom maar besloten had dat ze verboden waren voor autoverkeer zwaarder dan 400 kilogram.

Natuurlijk schreven ook de Drentsche en Asser Courant en het Nieuwsblad van het Noorder hierover maar het was de Bredasche Courant, een dochterkrant van het Brabantse Courant, die er op dinsdag 5 oktober 1937 een flink artikel van meerdere kolommen breed aan wijdde.

Een artikel op pagina 3 met een pakkende kop. Een artikel dat ik hier graag met u deel:

Bruggenmisère in Drenthe. Bewoners van Erica en Nieuw Amsterdam practisch geïsoleerd.WATERSCHAP WEIGERT VERBETERING

Overal in den lande bouwt men bruggen. Rivieren en riviertjes vormen geen beletsel meer voor het verkeer of zullen geen obstakel meer zijn in de toekomst, Het vracht-en toeristenverkeer kan tevreden zijn. Met uitzondering echter in den Zuid Oosthoek van Drenthe, waar een haast onbegrijpelijke koppigheid van een waterschap welhaast het geheele autoverkeer heeft stilgelegd, aldus de Leeuwarder Courant. In de omgeving van Nieuw-Amsterdam en Erica ziet men haast geen auto’s meer op den weg, en als men ze ziet, zijn hun bestuurders in 99 van de 100 gevallen in overtreding, dikwijls meerdere malen in overtreding geweest. Zeker, er zijn hier bruggen! Hoe zou het anders kunnen in dit land, waar kanaaltje na kanaaltje – de z.g. wijken – op het hoofdkanaal uitkomen ten vervoer per boot van de producten.

Vroeger de turf en thans aardappelen, die in groote hoeveelheden op de dalgronden verbouwd worden. Destijds, men kan rekenen van het begin dezer eeuw af, waren de toen gebouwde bruggen wat hun draagcapaciteiten betrof, ruimschoots voldoende voor  het verkeer. Paard en wagen, handkarren en dergelijke vervoer- en, transportmiddelen konden den bruggen weinig of geen schade toebrengen. Het verkeer nam toe, zoo wel in intensiteit als in zwaarte. Zwaarbeladen auto’s reden over bruggen waarvan de meeste nog dateeren uit de vorige eeuw en de gevolgen bleven niet uit. 

Bovenstaande foto geeft de situatie bij de Ericasebrug weer. In die tijd liep hier (op de hoek bij Mensing) nog de Veenschapswijk “naar achteren”. We zien een smalle draaibrug richting Nieuw Amsterdam met daarvoor een verkeersbord “Verboden  voor auto’s” met een bepaald gewicht.  

Tusschen Nieuw-Amsterdam en Erica zijn vier van dergelijke bruggen. Het vorig jaar zijn er borden bij geplaatst, waardoor het alleen aan wagens met een maximumwielbelasting van 400 K.G. geoorloofd was, er gebruik van te maken. Slechts auto’s met een gewicht van 1600 K.G. was zulks toegestaan en het is niet veel auto’s gegeven slechts zoo weinig te wegen.

Toen dacht men het verkeer om te leggen naar Erica, hetzij via een Zuidelijken, hetzij langs een Noordelijken omweg. Tevergeefs echter.

Want de Zuidweg werd vrijwel afgesloten door de Drentsche Land Ontginnings Maatschappij door de bepaling, dat alleen vervoermiddelen van een gewicht van maximaal 500 K.G per as, haar brug mocht passeeren. Niet geheel ten onrechte, immers voor het vervoer van haar eigen producten bestond haar tram en zij voelde er niets voor haar brug te laten vernielen door het veelvuldige gebruik dat anderen er van maakten. En ook de weg „om de Noord” werd afgesloten voor den vervoerlustigen Erica’er, omdat deze brug – dateerend uit het jaar 1886 – geen zwaarder verkeer dan 690 K.G. per wiel tolereerde. En deze brug heeft nog een merkwaardige, misschien unieke, Ericase eigenschap. Waarover later meer….

Op bovenstaande foto zien we de draaibrug over de Molenwijk. Als je op de brug stond en over het kanaal richting Zuidbarge (tegenwoordig A37 en Parc Sandur) keek dan zag je aan de horizon de molen van Zuidbarge.

Gevolgen.

De gevolgen van al deze maatregelen zijn reel en veelsoortig. f 600 boete per jaar*.

Een bewoner van Erica, die in het bezit is van een vrachtwagen, die reeds ongeladen niet voldoet aan de eischen van de reeds genoemde soorten bruggen, kan nergens heen met zijn auto, die voor hem de broodwinning beteekent. En als hij toch, ondanks alles, er op uitgaat, is een bekeuring „loon” naar werken.

* In één jaar tijds betaalde deze man ruim f 600 boete.

De marechaussee en de politie kennen hem al goed. Zijn naam wordt niet meer gevraagd bij het opmaken van de „bon”.

Slechts wordt hem formeel nog verzocht een motief op te geven. En waar hem dit reeds – let op de betaalde f 600 – legio malen gevraagd is, mag men zich niet verwonderen dat hij eenmaal den verbalisant toevoegde: „Loop naar de ….”

Een bode rijdt door Erica.

Huis na huis wordt bezocht om pakjes af te geven of goederen te halen. En bijna elk pakje bezorgen of halen kan een boete kosten. Want de vier bruggen is de bode overgegaan en er loeren dus vier bekeuringen. En de bode kan er niet over denken om zijn bedrijf op te geven, al wordt een verdienste van een paar kwartjes teniet gedaan door een bekeuring ter waarde van eenige guldens.

Gevolgen heeft deze bruggenmisère maar al te veel. Een inwoner van Erica moet niet zoo ziek worden, dat vervoer naar een ziekenhuis gewenscht is, want de ziekenauto mag er niet komen. De melkfabrieken moeten hun bussen melk maar op andere wijze halen of brengen, want anders zou de melk eens zoo duur betaald worden. En de petroleum- en benzinemaatschappijen hebben hun laatste halteplaats vóór de eerste brug.

Hoe die noodige brandstoffen in Erica komen, is Erica’s eigen zorg. Niet alleen voor Erica, maar ook voor het daar achter gelegen land. Gevolg is ook dat het kantongerecht in Emmen zich mag verheugen in het regelmatig terugkeerend bezoek op het verdachtenplaatsje van bewoners van deze streek, die volgens menschelijke en maatschappelijke begrippen moeten werken. Maar het in vele omstandigheden niet mogen. Die het toch doen en daarom voor den kantonrechter komen. Boetes van twee, drie of vier gulden worden hun opgelegd en als het vonnis is uitgesproken, is daar tevens een tot weerziens in opgesloten!

Maar ook civiele vorderingen worden door den kantonrechter toegewezen. En daar is de brug „om de Noord” schuld van. Deze brug, bij Zuid-Barge gelegen, is wel een zeer bijzondere. Want zij kent indirecte schade. Als een te zware auto over deze brug rijdt, dan kan het den bestuurder een boete kosten, als de politie de verboden handeling constateert. Maar – zoo redeneert men – aan de brug is indirecte schade toegebracht door de zwaarte, de te groote zwaarte, van den auto. En door toepassing van een bepaalde formule wordt het bedrag van deze indirecte schade fluks uitgerekend.

Tallooze malen heeft men reeds getracht een grondige wijziging in deze situatie te brengen en evenveel malen kreeg men nul op het request. Men beleeft hier de merkwaardigheid, dat de weg van de gemeente Emmen is, maar de bruggen zijn eigendom van een waterschap. En op de ingelanden van deze instelling stuit alles af.

Zwaar getroffen tuinder en handelaar.

Maar wie was deze zo zwaar getroffen tuinder waarvan aan het begin van dit verhaal al sprake was?

Ook hier biedt de Provinciale Drentsche en Asser courant van 30 juli 1937 de oplossing. De krant schrijft:

“Zwaar getroffen worden zij, die in deze streken wonen en om hun brood te verdienen dagelijks de bruggen moeten passeeren. De politie zou hier honderden bekeuringen kunnen maken, doch zij doet dit gelukkig niet. Nochtans is de ellende groot genoeg. Op den tocht dien we langs de slechte bruggen maakten, werd nog gestopt bij den tuinder Jaap Hoving, wonende aan den straatweg tusschen Nieuw-Amsterdam en Erica. Deze man vertelde ons, dat hij in totaal al f 500 a f 600 aan civiele vorderingen heeft betaald wegens het rijden over de bruggen van de Oranjekanaalmaatschappij, voor welke bruggen een boetetabel is vastgesteld aan de hand van door deskundigen gemaakte berekeningen, waarvan het laagste bedrag 5 cent en het hoogste f 3200,- is.”

Tegenwoordig bevinden we ons hier op de Verlengde Vaart Noordzijde 10, Erica.

Op Erica is altijd wat te doen.

En als u deze zomer weer eens voor de brug moet wachten denk dan even terug aan de bruggen misère van nu alweer bijna 100 jaar geleden hier op ons mooie Erica met al die Duitse en Nederlandse kapiteins met hun kleine en grote plezierboten.

En straks, op zondag 5 september, komen daar dan ook nog fanatieke roeiers en Chinese Drakenboten bij.

Mooi toch!

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


+ vijf = 6

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.